Ngày 28 tháng 7 hàng năm được Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) chọn là Ngày Viêm gan Thế giới. Ngày này ra đời với mục đích nâng cao nhận thức toàn cầu về bệnh viêm gan do virus, qua đó khuyến khích phòng ngừa, chẩn đoán và điều trị bệnh có hiệu quả.
Theo thống kê, Việt Nam là một trong những quốc gia có số người nhiễm virus viêm gan B và C mạn tính cao nhất, kéo theo gánh nặng chăm sóc y tế và chi phí khám, chữa bệnh gia tăng không ngừng. Viêm gan do vi rút hay viêm gan siêu vi là bệnh viêm gan do các chủng vi rút viêm gan A, B, C, D và E gây ra. Các đường lây nhiễm có thể được chia thành hai loại. Một là lây truyền qua đường phân-miệng, bao gồm: viêm gan A và E. Nguyên nhân chủ yếu là nhiễm trùng do tiêu thụ thực phẩm hoặc nước bị nhiễm virus. Hai là lây truyền chủ yếu qua đường máu, từ mẹ sang con và qua đường tình dục như: viêm gan B, C và D, có thể lây truyền qua quan hệ tình dục không an toàn, dùng chung trang bị cá nhân dính máu, tiếp xúc với kim tiêm bị ô nhiễm.
Những người mắc viêm gan do virus thường nhẹ và không có triệu chứng. Khi các triệu chứng xuất hiện, chúng có thể kéo dài từ 15 – 180 ngày sau khi nhiễm trùng. Sau đây là biểu hiện chung của các loại viêm gan:
– Giai đoạn đầu của viêm gan là giai đoạn cấp tính: Tiêu chảy, mệt mỏi, chán ăn, sốt nhẹ, đau cơ khớp, buồn nôn, đau bụng nhẹ, giảm cân, vàng da. Giai đoạn cấp tính thường không nguy hiểm. Tuy nhiên, ở một số người, bệnh có thể dẫn đến suy gan cấp tính và gây tử vong.
– Viêm gan mạn tính: Có thể dẫn đến suy gan tiến triển với các triệu chứng vàng da, sưng các chi dưới, nhầm lẫn, máu trong phân hoặc nôn mửa. Ngoài ra, còn có các triệu chứng khác như nước tiểu đậm màu, phát ban da, ngứa da, phân có màu sáng, lưỡi, tròng mắt và da đều vàng. Thực tế, nhiều người không biết mình bị viêm gan mạn tính cho tới khi tình trạng suy gan xảy ra hoặc khi đã xuất hiện biến chứng nặng như xơ gan, ung thư gan.
Bệnh viêm gan virus nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời sẽ gây các biến chứng nguy hiểm, đe dọa đến tính mạng người bệnh. Chính vì vậy chúng được ví như: “Sát thủ thầm lặng” với sức khoẻ con người. Ngày Thế giới phòng, chống viêm gan virus năm 2026 có chủ đề: “Tăng tốc hành động toàn cầu – ngăn chặn tử vong có thể phòng tránh – Loại trừ viêm gan – Hành động ngay hôm nay”. Qua đó kêu gọi mỗi người dân hãy chủ động bảo vệ bản thân, gia đình và cộng đồng bằng việc tiêm phòng, xét nghiệm định kỳ và thực hiện lối sống lành mạnh, góp phần tiến tới mục tiêu loại trừ bệnh viêm gan virus vào năm 2030. Để phòng ngừa viêm gan do virus chúng ta cần thực hiện theo các khuyến cáo sau:
1. Phòng viêm gan A và E: Tiêm phòng vắc-xin viêm gan A. Thực hiện ăn chín, uống sôi, rửa tay sạch trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh. Tránh ăn rau sống, tiết canh, các món gỏi hoặc hoa quả cắt sẵn không đảm bảo vệ sinh.
2. Phòng viêm gan B: Tiêm đầy đủ vắc-xin viêm gan B (đặc biệt là mũi tiêm trong 24 giờ đầu sau sinh cho trẻ em). Sử dụng bao cao su khi quan hệ tình dục an toàn. Không dùng chung kim tiêm, bàn chải đánh răng, dao cạo râu, hoặc dụng cụ xăm trổ, làm móng chưa được tiệt trùng.
3. Phòng viêm gan C: Do chưa có vắc-xin phòng viêm gan C, người dân cần chủ động không dùng chung các vật dụng dễ lây máu (kim tiêm, dao cạo, dụng cụ làm móng), quan hệ tình dục an toàn và hạn chế bia rượu để giảm tải cho gan.
4. Phòng viêm gan D: Bản chất virus viêm gan D chỉ gây bệnh khi có sẵn virus viêm gan B. Do đó, tiêm vắc-xin viêm gan B đầy đủ chính là biện pháp phòng nghiêm ngặt nhất cho cả viêm gan B và D.
5. Lối sống lành mạnh: Giữ gìn vệ sinh môi trường, hạn chế lạm dụng thuốc tự ý không theo đơn của bác sĩ, và thực hiện khám sức khỏe, xét nghiệm tầm soát định kỳ để phát hiện sớm bệnh./.
Nguyễn Minh Thời, Phòng Kế hoạch – Nghiệp vụ - Điều dưỡng
TTYT Tịnh Biên