Tập bơi và trang bị kỹ năng an toàn trong môi trường nước không chỉ là nhu cầu thiết yếu mà còn là giải pháp cấp bách nhằm bảo vệ trẻ em trước nguy cơ đuối nước, đặc biệt trong dịp hè tại các vùng sông nước.
Nghị quyết A/RES/75/273 của Đại hội đồng Liên Hợp Quốc chọn ngày 25 tháng 7 hằng năm là Ngày Thế giới Phòng, chống đuối nước. Trước đó, ngày 19 tháng 7 năm 2021, Thủ tướng Chính phủ cũng đã ban hành Quyết định số 1248/QĐ-TTg phê duyệt Chương trình phòng, chống tai nạn thương tích trẻ em giai đoạn 2021–2030, trong đó phòng, chống đuối nước là nội dung trọng tâm.
Mùa hè là khoảng thời gian các em học sinh được nghỉ ngơi, vui chơi sau một năm học tập căng thẳng. Tuy nhiên, đây cũng là thời điểm nguy cơ xảy ra tai nạn thương tích, đặc biệt là tai nạn đuối nước tăng cao. Trong thời gian gần đây, tại nhiều địa phương đã xảy ra không ít vụ đuối nước thương tâm, cướp đi sinh mạng của nhiều trẻ, để lại nỗi đau, sự mất mát to lớn cho gia đình và xã hội. Theo số liệu của Bộ Y tế, tại Việt Nam mỗi năm có gần 2.000 trẻ em tử vong do đuối nước. Dù tỷ lệ này đang có xu hướng giảm, nhưng Việt Nam vẫn thuộc nhóm nước có tỷ lệ đuối nước trẻ em cao trong khu vực.
Nguyên nhân dẫn đến đuối nước xuất phát từ nhiều phía. Trong đó, học sinh thường có tính tò mò, hiếu động, thích vui chơi tại các khu vực sông, suối, ao, hồ... tiềm ẩn nguy hiểm; trong khi kỹ năng phòng, chống đuối nước còn hạn chế. Cạnh đó, môi trường sống vẫn tồn tại nhiều nguy cơ mất an toàn như: hố vôi, hố lấy đất cát, hố lấy nước tưới hoa màu; các ao, hồ, kênh, rạch không có rào chắn hoặc biển cảnh báo; giếng nước, lu nước không có nắp đậy; đặc biệt ở vùng có hệ thống sông ngòi chằng chịt. Mặt khác, một số gia đình chưa thực sự quan tâm, quản lý và giám sát con em thường xuyên. Chính vì vậy, đuối nước vẫn là một trong những nguy cơ hàng đầu đe dọa an toàn của trẻ em, nhất là tại khu vực nông thôn, nơi điều kiện tiếp cận các kỹ năng phòng, tránh còn hạn chế. Trước thực trạng đó, việc trang bị kỹ năng bơi và kiến thức an toàn trong môi trường nước không chỉ là nhu cầu cần thiết, mà còn mang tính cấp bách.
Nhằm giảm thiểu tai nạn đuối nước, các lớp dạy bơi cần được tổ chức với nhiều hình thức, phù hợp với độ tuổi, điều kiện thực tế để giúp trẻ em có cơ hội tiếp cận kỹ năng bơi, cách xử lý tình huống trong môi trường nước và kiến thức phòng, chống đuối nước. Lớp tập bơi ngoài kỹ thuật bơi cơ bản, các em cần được rèn luyện kỹ năng nổi, làm quen với dòng chảy và cách xử lý tình huống khi không may rơi xuống sông, rạch. Trong đó nên chú trọng hướng dẫn các em kỹ năng tự bảo vệ bản thân và ứng phó với những tình huống nguy hiểm. Các em cũng cần được hướng dẫn kỹ năng cứu đuối gián tiếp như tìm kiếm sự hỗ trợ từ người lớn, lực lượng chức năng hoặc sử dụng phao, cây sào, dây thừng để hỗ trợ người gặp nạn. Thông qua các tình huống thực tế, trẻ cần được trang bị kỹ năng nhận diện nguy cơ, giữ bình tĩnh và lựa chọn cách xử lý phù hợp khi xảy ra sự cố. Nếu có điều kiện, có thể tổ chức lớp học trên sông, rạch; việc này tuy có phần vất vả do phải theo dõi sát, nhưng lại phù hợp với điều kiện vùng sông nước, giúp các em làm quen với môi trường thực tế.
Ngày Thế giới phòng, chống đuối nước là dịp kêu gọi phụ huynh, các cấp chính quyền và toàn xã hội cùng chung tay phòng, chống tai nạn đuối nước ở trẻ thông qua việc tăng cường giáo dục kỹ năng; mở rộng dạy bơi an toàn trong trường học và cộng đồng; truyền thông nâng cao nhận thức, đẩy mạnh hợp tác và huy động nguồn lực đầu tư để giảm thiểu nguy cơ tai nạn. Vì sự an toàn của trẻ em, vì hạnh phúc của gia đình; mỗi người, mỗi nhà hãy chung tay thực hiện tốt các biện pháp phòng, chống đuối nước. Qua đó, góp phần xây dựng môi trường sống an toàn, lành mạnh, tạo điều kiện để trẻ em có một mùa hè vui tươi, an toàn và bổ ích./.
Nguyễn Minh Thời
Trung tâm Y tế Tịnh Biên